Yapay zekâ anne ve bebek ürünlerinde tek marka önermiyor: her reyonun kendi listesi var

Bir yapay zekâ asistanına anne ve bebek ürünlerinde hangi markaların önerildiğini sorduğunuzda öne çıkan tek bir isim var. Aynı asistana bebek arabası, biberon ya da bebek tulumu ayrı ayrı sorulduğunda gelen isimler ise değişiyor. Herm.io'nun Türkiye pazarı için yaptığı görünürlük ölçümü bu iki cevabın neden birbirini tutmadığını gösteriyor: kategori genelinde en çok anılan marka ile reyon reyon en çok anılan markalar aynı değil.

Ölçüm beş asistan üzerinden yürütüldü. Claude, ChatGPT, Gemini, Grok ve Perplexity'ye 44 Türkçe soru beşer kez yöneltildi, toplanan 1.098 yanıtta 226 farklı marka adı geçti. Sorular bebek giyimi, seyahat ekipmanları ve beslenme ürünleri olmak üzere üç reyona ayrıldı.

Genel sıralama ile reyon sıralamaları örtüşmüyor

Kategorinin tamamı sorulduğunda Chicco öne çıktı. Marka yanıtların neredeyse üçte birinde anıldı ve beş asistanın dördünde en çok bahsedilen isim oldu. Beşinci asistanda ilk sıra başka bir markaya geçti, yani sonuç tek bir modelin kendine özgü davranışından ibaret değil.

Bu oranı yerine oturtmak gerekiyor. 226 markanın anıldığı bir havuzda yanıtların üçte birinde geçmek yüksek bir yoğunlaşma, ancak aynı cümlenin diğer yüzü de geçerli: yanıtların üçte ikisinde ilk sırada başka isimler var. Kategorinin tamamı için üretilen sıralama, çoğunluğu değil en kalabalık azınlığı gösteriyor.

Reyon düzeyine inildiğinde tablo dağılıyor. Bebek giyimi, seyahat ekipmanları ve beslenme ürünleri kendi içinde sıralandığında üç ayrı marka öne çıkıyor ve bu üç listenin arasında neredeyse hiç ortak isim bulunmuyor. Genel sıralamanın başındaki marka, alışverişçinin gerçekte karar verdiği üç ayrı raf sorusunun tamamını birden temsil etmiyor.

Tek bir kategori sıralaması neden eksik kalıyor

Anne ve bebek kategorisi tek bir ürün grubu değil. Bir oto koltuğu ile bir bebek tulumu farklı üretim süreçlerine, farklı uygunluk koşullarına ve farklı satın alma kriterlerine dayanır. Asistanlar da soru hangi ürün problemini işaret ediyorsa o problemin marka evreninden konuşuyor.

Herm.io'nun raporu da bu nedenle yapay zekada en çok önerilen anne ve bebek ürünleri markaları listesini tek bir sıralama olarak değil, reyon reyon veriyor. Toplu sıralama doğası gereği geniş ürün yelpazesine sahip markaları öne çıkarır: her reyonda azar azar anılan bir marka toplamda ilk sıraya çıkabilir, buna karşılık dar bir reyonda baskın olan bir marka toplamda geri planda kalabilir. Segmentler arasında ortak marka bulunmaması, bu iki farklı görünürlük biçiminin aynı ölçümde yan yana durduğuna işaret ediyor.

Ayrışmanın alışverişçi tarafındaki karşılığı şu: yeni doğan hazırlığı yapan biri üç reyonun tamamından alışveriş yapar. Listeler arasında ortak isim neredeyse bulunmadığı için tek bir marka sorusuyla başlayan arama, o hazırlığın yalnızca bir bölümünü karşılayan bir cevap üretiyor.

Sorunun köken belirtmesi rafı ikinci kez bölüyor

Ayrışmanın ikinci ekseni sorunun kurulma biçiminde. Sorularda Türk markası koşulu verildiğinde asistanların önerdiği raf neredeyse tamamen yerli isimlerden oluşuyor. Aynı ürün grubu köken belirtilmeden sorulduğunda ise bahsedilmelerin yüzde 54,5'i yabancı markalara gidiyor.

Pratikte bu, aynı kategori için iki ayrı liste demek. Köken tercihini soruya yazmayan bir alışverişçi, farkında olmadan yabancı markaların çoğunlukta olduğu bir raf görüyor. Ölçümde soru biçimine göre ortaya çıkan tablo şöyle:

Çok anılmak, daha iyi olmak anlamına gelmiyor

Bu sıralamalar bir görünürlük ölçümü. Bir markanın yapay zekâ yanıtlarında sık geçmesi ürününün daha güvenli, daha dayanıklı veya bebeğe daha uygun olduğu anlamına gelmiyor. Ölçüm asistanların neyi andığını sayıyor, ürünleri test etmiyor.

Ayrım anne ve bebek kategorisinde ayrıca önemli. Oto koltuğu, biberon ve mama gibi ürünlerde karar; uygunluk belgeleri, yaş grubu, bebeğin kendi ihtiyacı ve gerekiyorsa hekim görüşü üzerinden verilir. Bir asistanın marka önerisi bu kontrollerin yerine geçmez, olsa olsa bakılacak isimleri daraltır.

Sıralamayı okurken işe yarayan üç ayrım

•        Kategorinin geneline ait sıralamayı başlangıç listesi olarak görün, karar listesi olarak değil

•        İhtiyacınız hangi reyondaysa soruyu o reyon üzerinden kurun, üç reyonun ortak ismi neredeyse yok

•        Yerli ya da yabancı yönünde bir tercihiniz varsa bunu soruya yazın, aksi halde köken dağılımını soru sizin adınıza belirliyor

Ölçümün pratik değeri bir marka adı vermesinde değil, hangi soruyu sorduğunuzda hangi rafı gördüğünüzü önceden görünür kılmasında. Anne ve bebek kategorisinde yapay zekânın tek bir cevabı yok; sorunun işaret ettiği reyona ve kökene göre değişen birden fazla cevabı var.