Anayasa Mahkemesi, 1960 darbesinden sonra 1961 Anayasası'yla kurulmuştur. Amacı Anayasa'da yazılı temel hak ve özgürlükleri korumak ve TBMM'nin yapabileceği yanlışları engellemektir. Anayasa Yargısı, bazı değişikliklerle birlikte 1982 Anayasası'nca da korunmuştur. Bugünkü Anayasa Mahkemesi başkanı, eski başkanvekili Haşim Kılıç'tır.

1961 Anayasası, 1924 Anayasası'nın sadece meclis eliyle kullanılan "Ulusal Egemenlik" yerine Demokratik rejim için gerekli olan Kuvvetler Ayrılığı anlayışını kabul etmiştir. Bu anlayış, 1982 Anayasası'nca da benimsenmiştir. 1961 Anayasası'nın 4. maddesine göre "Egemenlik Kayıtsız Şartsız Milletindir". Maddenin bu ilk fıkrası, 1924 Anayasası'nın 3. maddesinden olduğu gibi alınmıştır. Ancak, 1961 ve 1982 Anayasalarının egemenliğin nasıl kurulacağını gösteren tümceleri, 1924 Anayasası'ndan oldukça değişik bir içeriktedir:

Türk Anayasa tarihi yönünden ele alındığında bu kuralın temel amacının, Parlamentonun üstünlüğüne son vermek olduğu söylenebilir. Parlamentonun üstünlüğü 1924 Anayasası'nın en temel özelliği idi. İlk kez 1961 ve ondan sonra da 1982 Anayasası'nda benimsenen bu yeni ilkenin, yani egemenliğin Anayasa'nın koyduğu esaslara göre yetkili organlar tarafından kullanılmasının öngörülmesiyle birlikte Türkiye Büyük Millet Meclisi, ulus adına egemenliği kullanan tek organ olmaktan çıkmıştır.

1961 ve 1982 Anayasaları, egemenliğin kullanılmasında yargıya önemli yetkiler tanımışlardır. Özellikle, Anayasa Mahkemesi, Parlamentonun çıkardığı yasaların anayasaya uygunluğunu denetlemesi nedeniyle egemenliğin kullanılmasında önemli bir paya sahiptir. Çünkü, Anayasa Mahkemesi, Parlamentonun çıkardığı yasaların Anayasa'ya aykırı olup olmadığına karar verebilmektedir.

Anayasa Mahkemesi'nin, siyasal kurumların, özellikle Parlamentonun yetkilerini kötüye kullanması durumunda bir denge oluşturacağı ve bunu engelleyeceği düşünülmüştür.

• 1 Yapısı
• 2 İşleyiş
• 3 Görevleri
• 4 Bütçe
• 5 Notlar

Anayasa Mahkemesi 11 asıl, 4 yedek üyeden oluşur. Anayasa Mahkemesi'nin tüm üyelerini cumhurbaşkanı seçer.

Anaysa Mahkemesi, başkan ve 10 üye ile toplanır ve salt çoğunlukla karar verir. Anasaya değişiklikleri ve siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin kararlarda beşte üç oy çokluğu şarttır. Üyeler çekimser oy kullanamazlar. Yargılamanın aleniyeti ilkesi Anayasa Mahkemesi davalarında geçerli değildir.

• Anayasa değişikliklerinin usul, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve TBMM İçtüzüğü'nün hem usul hem de esas bakımından Anayasa'ya uygunluğunu denetlemek.
• Cumhurbaşkanını, Bakanlar Kurulu üyelerini, yüksek mahkemelerin başkan ve üyelerini, başsavcıları, Cumhuriyet başsavcıvekilini, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ile Sayıştay başkan ve üyelerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılamak.
• Siyasi partilerin kapatılması hakkındaki davalara bakmak.
• Milletvekillerinin yasama dokunulmazlıklarının kaldırılmasına veya üyeliklerinin düşürülmesine ilişkin TBMM kararlarının iptaline ilişkin talepleri karara bağlamak.
• Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başkanlık edecek üyeyi atamak.
• Siyasi partilerin mali denetimini yapmak.

2008 yılı bütçesi kapsamında Anayasa Mahkemesi'ne öngörülen ödeneğin 17 milyon 452 bin YTL olduğu açıklandı.[1]