 | Recep Tayyip Erdoðan
Tayyip Erdoðan, 26 Þubat 1954 yýlýnda Ýstanbul’un Kasýmpaþa semtinde doðdu. Erdoðan, ilkokulu Piyale Paþa Ýlkokulu’nda okudu. 1965 yýlýnda ilokulu bitirip Ýmam Hatip Lisesi’ne kayýt oldu ve 1973 yýlýnda buradan mezun oldu. Daha sonra yüksek öðrenimini Marmara Üniversitesi Ýktisadi ve Ticari Bilimler Fakültesi’nde yaptý. Camialtý, ÝETT ve Erokspor’da 16 yýl futbol oynadý ve 12 Eylül 1980 sonrasýnda futbolu býraktý. Milli Türk Talebe Birliðindeki görev yýllarýndan sonra, 1976 yýlýnda Millî Selâmet Partisi Beyoðlu Gençlik Kolu Baþkanlýðýna ve ayný yýl MSP Ýstanbul Ýl Baþkanlýðýna seçildi. 1977 yýlýnda bir konferans münasebetiyle tanýþtýðý Emine Haným’la 4 Temmuz 1978’de evlendi. Evliliklerinden Ahmet Burak ve Necmeddin Bilal adýnda iki oðlu, Esra ve Sümeyye adýnda da iki kýz çocuðu oldu.
12 Eylül 1980’de Ý.E.T.T’den ayrýlýnca özel sektörde çalýþmaya baþladý ve bir müddet özel sektörde çalýþtýktan sonra, 1982 yýlýnda askere gitti. Yedek subay eðitimini Tuzla’da yapan Erdoðan, Karargâh subayý olarak askerliðini tamamladý. Askerden döndükten sonra yine ayný þirkette yaklaþýk birbuçuk sene çalýþtý. Bir sonraki çalýþma hayatýna baþka bir þirkette genel müdür olarak devam etti.
12 Eylül 1980 ihtilalinden sonra 1983 yýlýnda kurulan Refah Partisi ile siyasi hayatý tekrar baþlamýþ oldu. 1984 yýlýnda Beyoðlu Ýlçe Baþkaný, 1985 yýlýnda da Ýl Baþkaný ve M.K.Y.K üyesi seçildi. 1986 ara seçimlerinde milletvekili adayý oldu. Ardýndan 1989 yýlýnda da Beyoðlu ilçesinden belediye baþkan adayý oldu ve 1989 seçimlerinden Refah Partisi 2. parti olarak çýktý. 1991 yýlýnda tekrar milletvekili adayý oldu ve parti barajý geçince milletvekili oldu. Tercihli oy sistemi nedeniyle yüksek seçim kurulu milletvekilliðini iptal etti. 27 Mart 1994 seçimlerine kadar Ýstanbul Ýl Baþkanlýðý görevini sürdüren Erdoðan, Ýstanbul Büyükþehir Belediye Baþkan adayý oldu ve 27 Mart 1994 seçimlerinde Ýstanbul Büyükþehir Baþkaný seçildi.
12 Aralýk 1997 yýlýnda davet üzerine gittiði Siirt’te, miting sýrasýnda okuduðu bir þiir nedeniyle Diyarbakýr DGM’de yargýlanmaya baþlandý. Yargýlama sonucu Türk Ceza Kanunu’nun 312/2 maddesinden “Halký din ve ýrk farký gözeterek kin ve düþmanlýða açýkça tahrik etmek” suçunu iþlediði gerekçesiyle dört ay hapis cezasýna çarptýrýldý bu cezasýný 24 Temmuz 1999 günü tamamladý.
Fazilet Partisi'nin, Anayasa Mahkemesi tarafýndan temelli kapatýlmasýnýn ardýndan, baðýmsýz kalan milletvekilleri, yeni parti kurma çalýþmalarýný "gelenekçiler" ve "yenilikçiler" olarak adlandýrýlan iki kanattan sürdürdü. "Gelenekçi" olarak adlandýrýlan kanat, Recai Kutan'ýn genel baþkanlýðýnda 20 Temmuz 2001'de Saadet Partisi'ni kurarken, "yenilikçi" kanat da, Tayyip Erdoðan liderliðinde 14 Aðustos 2001'de, Adalet ve Kalkýnma Partisi'ni kurdu ve Tayyip Erdoðan, parti genel baþkanlýðýna seçildi. Kurulan Adalet ve Kalkýnma Partisi (AKP), 3 Kasým 2002 seçimlerinde oylarýn büyük bir çoðunlunu alarak tek baþýna iktidar oldu. 3 Kasým seçimlerinde adaylýðý kabul edilmeyen Erdoðan yenilenen Siirt seçimlerinde milletvekili olarak Meclis'e girdi ve Abdullah Gül'ün Baþbakanlýðý'ndaki 58. hükümetin istifasýný sunmasý üzerine 59. Hükümeti kurarak Türkiye Cumhuriyeti Baþbakaný oldu. |  | Tayyip Erdoðan
Bu sayfa, kayýtlý olmayan kullanýcýlara geçici olarak kapatýlmýþtýr.
Yapýlan bu koruma, sayfanýn þimdiki halinin onaylandýðý anlamýna gelmez.
Ayrýntýlar için koruma politikasýna, koruma kayýtlarýna ve tartýþma sayfasýna lütfen bakýnýz; korumanýn kalkmasý gerektiðini düþünüyorsanýz, tartýþma sayfasýnda belirtiniz.
Recep Tayyip Erdoðan
Türkiye Cumhuriyeti Baþbakaný
Görevde bulunan
12 Mart 2003
tarihinden beri görevde
Önce gelen
 Abdullah Gül
Doðum
26 Þubat 1954[1]
Ýstanbul,[1] Türkiye
Siyasi parti
Adalet ve Kalkýnma Partisi
Eþi
Emine Erdoðan
Recep Tayyip Erdoðan (d. 26 Þubat 1954, Ýstanbul[1]), Türkiye Cumhuriyeti'nin 59. ve 60.dönem hükümeti baþbakaný, Adalet ve Kalkýnma Partisi Genel Baþkaný. Ýstanbul Büyükþehir Belediyesi eski baþkaný.
Konu baþlýklarý
- 1 Ýlk yýllarý
- 2 Özel hayatý
- 3 Ýþ hayatý
- 4 Siyasi Kariyeri
- 4.1 Milli Selamet Partisi
- 4.2 Refah Partisi
- 4.3 Adalet ve Kalkýnma Partisi
- 5 Hüküm giymesi ve cezalar
- 5.1 Hapis cezasý
- 5.2 Tazminat cezasý
- 6 Ödüller
- 7 Baðlantýlar
- 8 Kaynaklar
//
Ýlk yýllarý
Rizeli bir ailenin oðlu olarak Ýstanbul'da doðdu. 11 Aðustos 2004 tarihinde Gürcistan'a yaptýðý bir gezide verdiði demece göre ailesi Rize'ye Batum'dan göçetmiþ bir Gürcü aileydi.[2] Ýlkoluku Piyale Paþa Ýlkokulu'nda, liseyi ise Ýstanbul Ýmam Hatip Lisesi'nde okudu. 1973 yýlýnda mezun oldu.[1] Yüksek öðrenimini, daha sonra Marmara Üniversitesi'ne baðlanarak adý Marmara Üniversitesi Ýktisadi ve Ýdari Bilimler Fakültesi olarak deðiþtirilen Aksaray Ýktisadi ve Ticari Ýlimler Yüksek Okulu'nda yapan Erdoðan, Camialtý, ÝETT ve Erokspor'da 16 yýl futbol oynadý ve 12 Eylül 1980 sonrasýnda futbolu býraktý.
Özel hayatý
1977 yýlýnda tanýþtýðý Emine Erdoðan ile, 4 Temmuz 1979 tarihinde evlendi. Ahmet Burak ve Necmeddin Bilal isimli iki oðlu, Esra ve Sümeyye adýnda da iki kýz çocuðu oldu. Çocuklarýnýn hepsi eðitim hayatlarýna ABD'de devam ettiler.
Ýþ hayatý
12 Eylül 1980'de ÝETT'den ayrýlýnca özel sektörde çalýþmaya baþladý ve bir müddet özel sektörde çalýþtýktan sonra, 1982 yýlýnda askere gitti. Askerden döndükten sonra yine ayný þirkette yaklaþýk birbuçuk sene çalýþtý. Bir sonraki çalýþma hayatýna baþka bir þirkette genel müdür olarak devam etti.
Siyasi Kariyeri
Milli Selamet Partisi
Üniversite yýllarýnda Milli Türk Talebe Birliði'ne girmiþ, 1976 yýlýnda Milli Selamet Partisi (MSP) Beyoðlu Gençlik Kolu Baþkanlýðýna ve ayný yýl MSP Ýstanbul Ýl Baþkanlýðýna seçildi.[1]
Refah Partisi
12 Eylül 1980 ihtilalinden sonra 1983 yýlýnda kurulan Refah Partisi ile siyasi hayata tekrar atýldý. 1984 yýlýnda Beyoðlu Ýlçe Baþkaný, 1985 yýlýnda da Ýl Baþkaný ve MKYK üyesi seçildi. 1986 ara seçimlerinde milletvekili adayý oldu. Ardýndan 1989 yýlýnda da Beyoðlu ilçesinden belediye baþkan adayý oldu ve 1989 seçimlerinden Refah Partisi 2. parti olarak çýktý. 1991 yýlýnda tekrar milletvekili adayý oldu ve parti barajý geçince milletvekili oldu. Tercihli oy sistemi nedeniyle yüksek seçim kurulu milletvekilliðini iptal etti. 27 Mart 1994 seçimlerine kadar Ýstanbul Ýl Baþkanlýðý görevini sürdüren Erdoðan, Ýstanbul Büyükþehir Belediye Baþkan adayý oldu ve 27 Mart 1994 seçimlerinde Ýstanbul Büyükþehir Belediye Baþkaný seçildi. Baþkanlýðý döneminde Ýstanbul'daki kaçak yapýlaþma ile mücadele etti (bkz. Gökkafes maddesi). Hakkýnda 18 dosyadan Ýstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde dava açýldý.[kaynak belirtilmeli] Bunlardan bazýlarý Akbil[3], Ýsfalt, [4] Ýstaç ve Ýdo [5] davalarýdýr. Bu davalar, milletvekili olduðunda dokunulmazlýðý nedeniyle dokunulmazlýðý süresince donduruldu.
Adalet ve Kalkýnma Partisi
Fazilet Partisi'nin, Anayasa Mahkemesi tarafýndan temelli kapatýlmasýnýn ardýndan, baðýmsýz kalan milletvekilleri, yeni parti kurma çalýþmalarýný "gelenekçiler" ve "yenilikçiler" olarak adlandýrýlan iki kanattan sürdürdü. "Milli Görüþ'çü" olarak adlandýrýlan kanat, Recai Kutan'ýn genel baþkanlýðýnda 20 Temmuz 2001'de Saadet Partisi'ni kurarken, "deðiþimci" kanat da, Tayyip Erdoðan liderliðinde 14 Aðustos 2001'de, Adalet ve Kalkýnma Partisi'ni kurdu ve Tayyip Erdoðan, parti genel baþkanlýðýna seçildi.[6] Erdoðan "biz gömleðimizi deðiþtirdik" ifadesiyle gelenekçilerden büyük tepki aldý. [7]
Tayyip Erdoðan kürsüdeyken
Kurulan Adalet ve Kalkýnma Partisi (AK Parti), 3 Kasým 2002 seçimlerinde kayýtlý 41.291.568 seçmenin oy kullanan 32.652.702 kiþisi içinden 10.770.704 adet oy alarak %34,29 ile birinci parti oldu. [8][9]
Baþbakanlýðý
Erdoðan seçim yasaðý bulunduðu için meclise giremedi. Abdullah Gül bir süreliðine parti baþkanlýðýný ve baþbakanlýðý yürüttüyse de, seçimlerde Siirt milletvekili seçilen Fadýl Akgündüz'ün milletvekilliðinin düþürülmesinin ardýndan Siirt seçimlerinde Ak Parti'den ilk sýradaki Mervan Gül'ün adaylýktan çekilmesi ile seçime girerek kazandý. Ak Parti Hükümeti'ni Abdullah Gül'den devralarak Baþbakan oldu.
Recep Tayyip Erdoðan 22 Temmuz 2007 tarihinde yapýlan 23. Dönem Milletvekili Seçimlerinde partisinin %46,6 oy alarak 341 milletvekili çýkardý[10]
Hüküm giymesi ve cezalar
Hapis cezasý
Erdoðan ve ABD Baþkaný Bush
12 Aralýk 1997 yýlýnýnda davet üzerine gittiði Siirt'te, miting sýrasýnda Ziya Gökalp'ýn 1912 yýlýnda Balkan Savaþý için yazdýðý Asker Duasý'nýn deðiþtirilmiþ bir versiyonu [11][12][13] ile; orduyu öven dizeyi söylemeden, yerine
"
Minareler süngü
Kubbeler miðfer
Camiler kýþlamýz
Müminler asker
"
mýsralarýný eklediði için Diyarbakýr Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde yargýlanmaya baþlandý. Yargýlama sonucu Türk Ceza Kanunu'nun 312/2 maddesinden "Halký din ve ýrk farký gözeterek kin ve düþmanlýða açýkça tahrik etmek" suçunu iþlediði gerekçesiyle dört ay hapis cezasýna çarptýrýldý. 26 Mart 1999 günü Pýnarhisar Cezaevine konan Erdoðan cezasýný 24 Temmuz 1999 günü tamamladý.[1]
Tazminat cezasý
14 Ocak 2000 tarihinde Avusturalya'nýn Melbourne þehrinde yayýn yapan SBS radyosuna verdiði mülakatta kendisini Abdullah Öcalan ile karþýlaþtýran bir kiþiye Sayýn Öcalan þu an, düþüncelerinin deðil, almýþ olduðu kellelerin hesabýný veriyor. Bense düþüncelerimden dolayý 4 ay hapis yattým, aramýzdaki fark çok büyük. þeklinde cevap verdiði gerekçesiyle [kaynak belirtilmeli], Þehit Analarý Derneði tarafýndan kendisine sembolik tazminat davasý açýldý. Davacýlarýn avukatlýðýný Kemal Kerinçsiz'in yaptýðý davada, 3 kuruþ tazminat cezasý Ýstanbul Kartal 2. Sulh Ceza Mahkemesi'nin Aralýk 2007 tarihinde verdiði kararla kesinleþti. Erdoðan, sözlerinden dolayý tazminat cezasý ödemeye mahküm oldu.[14][15][16]
Ödüller
- Merkezi ABD'de bulunan ADL'den II. Dünya Savaþýnda Musevilerin hayatlarýný kurtaran Türk diplomatlarý adýna umursamayý cesaretlendirme (Courage to Care) ödülünü aldý, 6 Kasým 2005 [17]
- Amerikan Yahudi Kongresi AJC tarafýndan 2004 yýlýnda cesaret karakteri ödülü (Profiles of Courage)verildi.[18][19][20][21]
- Akdeniz ülkeleri arasýndaki kültürel iþbirliði ve iliþkilerin geliþtirilmesi için çalýþan Akdeniz Laboratuvarý Vakfý'nýn Avrupa Kurumlar Ödülü, 1 Temmuz 2005
Baðlantýlar
- Dava konusu olmuþ Recep Tayyip Erdoðan karikatürleri
- Baþbakanlýk sayfasý
- Resmi web sitesi
- Biyografi
- Özgeçmiþ
- Ak Parti Resmi Web Sitesi
Kaynaklar
Konuyla ilgili diðer Wikimedia sayfalarý :
Commons'da Recep Tayyip Erdoðan ile ilgili çoklu ortam dosyalarý bulunmaktadýr.
VikiSöz'de Recep Tayyip Erdoðan ile ilgili özlü sözler bulunmaktadýr.
^ a b c d e f Bakanlar Kurulu'nun özgeçmiþi. Milliyet.com.tr (29 Aðustos 2007). 14 Mart 2008 tarihinde eriþildi.
^ Sarýoðlu, Bülent (13 Aralýk 2005). Kimlik deðiþimi!. Milliyet.com.tr. 14 Mart 2008 tarihinde eriþildi.
^ [1] "Davayý karara baðlayan mahkeme heyeti, Baþbakan Recep Tayyip Erdoðan ile Ak Partili Mehmet Mustafa Açýkalýn, Ýdris Naim Þahin ve Mikail Arslan'ýn milletvekili olmalarýný dikkate alarak, Anayasa'nýn 83. maddesi uyarýnca dosyalarýnýn ayrýlmasýna karar verdi.", Radikal, 2 Aralýk 2003
^ Hürriyet Gazetesi'nin 28 Nisan 1999 tarihli AKBÝL skandalý büyüyor haberi
^ Milliyet Gazetesi'nin 30 Nisan 1999 tarihli Ýstanbul belediyesi çalkalanýyor haberi
^ [2]
^ Milli görüþ gömleðimizi deðiþtirdik konulu ulusal gazete haberi.Sabah
^ Yüksek Seçim Kurulu Resmi Sitesi verileri
^ 10 Kasým 2002 tarihli 24932 sayýlý T.C Resmi Gazetesi
^ "TÜRKÝYE GENELÝ PARTÝLERÝN KAZANDIKLARI MÝLLETVEKÝLÝ SAYILARI", T.C. Yüksek Seçim Kurulu Baþkanlýðý Resmi Web sitesi. URL eriþim tarihi: 28 Ekim 2007.
^ Þiiri böyle montajlamýþlar Murat Bardakçý, Hürriyet
^ Tarih Bilinci
^ Ziya Gökalp ve sözün büyüsü Emre Kongar
^ Yeniçað Gazetesi Haberi, 13 Aralýk 2007
^ NTVMSNBC haberi, 12 Aralýk 2007
^ Sabah gazetesi, 13 Aralýk 2007
^ Hürriyet USA, 6 Kasým 2005
^ Yani Þafak, Taha Kývanç 5 Þubat 2004
^ Selim Kotil, Yeni Mesaj, 28 Ocak 2004
^ Hürriyet Gazetesi, 21 Ocak 2004
^ Ortodoðu Gazetesi, Ramazan Kurt
Önce gelen:
Abdullah Gül
Türkiye Cumhuriyeti Baþbakaný
14 Mart 2003 -
Sonra gelen:
-
Önce gelen:
-
Adalet ve Kalkýnma Partisi Genel Baþkaný
12 Mart 2003 -
Sonra gelen:
-
Önce gelen:
Nurettin Sözen
Ýstanbul Büyükþehir Belediye Baþkaný
27 Mart 1994 - 12 Kasým 1998
Sonra gelen:
Ali Müfit Gürtuna
Türkiye Cumhuriyeti Baþbakanlarý
Kurtuluþ Savaþý Dönemi
Mustafa Kemal Atatürk · Mustafa Fevzi Çakmak · Hüseyin Rauf Orbay
Cumhuriyet Dönemi
Ýsmet Ýnönü · Ali Fethi Okyar · Ýsmet Ýnönü · Celal Bayar · Dr. Refik Saydam · Þükrü Saracoðlu · Recep Peker · Hasan Saka · Þemsettin Günaltay · Adnan Menderes · Cemal Gürsel · Ýsmet Ýnönü · Suat Hayri Ürgüplü · Süleyman Demirel · Prof. Dr. Nihat Erim · Ferit Melen · Naim Talu · Bülent Ecevit · Ord.Prof. Sadi Irmak · Süleyman Demirel · Bülent Ecevit · Süleyman Demirel · Bülent Ecevit · Süleyman Demirel · Bülent Ulusu · Turgut Özal · Yýldýrým Akbulut · Mesut Yýlmaz · Süleyman Demirel · Tansu Çiller · Mesut Yýlmaz · Necmettin Erbakan · Mesut Yýlmaz · Bülent Ecevit · Abdullah Gül · Recep Tayyip Erdoðan
59. Hükümet - Erdoðan Hükümeti - (14 Mart 2003 - 29 Aðustos 2007)
Baþbakan: Recep Tayyip Erdoðan
Baþbakan Yardýmcýsý ve Dýþiþleri Bakaný: Abdullah Gül
Baþbakan Yardýmcýsý: Mehmet Ali Þahin · Baþbakan Yardýmcýsý: Abdüllatif Þener
Devlet Bakaný: Ali Babacan · Nimet Çubukçu · Mehmet Aydýn · Kürþad Tüzmen · Beþir Atalay
Adalet Bakaný: Cemil Çiçek · Fahri Kasýrga Milli Savunma Bakaný: Mehmet Vecdi Gönül · Ýçiþleri Bakaný: Abdülkadir Aksu · Osman Güneþ Maliye Bakaný: Kemal Unakýtan · Milli Eðitim Bakaný: Hüseyin Çelik · Bayýndýrlýk ve Ýskan Bakaný: Faruk Nafiz Özak · Saðlýk Bakaný: Recep Akdað · Ulaþtýrma Bakaný: Binali Yýldýrým · Ýsmet Yýlmaz Tarým ve Köy Ýþleri Bakaný: Mehmet Mehdi Eker · Çalýþma ve Sosyal Güvenlik Bakaný: Murat Baþesgioðlu · Sanayi ve Ticaret Bakaný: Ali Coþkun · Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakaný: Mehmet Hilmi Güler · Kültür ve Turizm Bakaný: Atilla Koç · Çevre ve Orman Bakaný: Osman Pepe
60. Hükümet - II. Erdoðan Hükümeti- (29 Aðustos 2007- )
Baþbakan: Recep Tayyip Erdoðan
Baþbakan Yardýmcýsý: Cemil Çiçek · Baþbakan Yardýmcýsý: Hayati Yazýcý · Baþbakan Yardýmcýsý: Nazým Ekren
Devlet Bakaný: Mehmet Aydýn · Murat Baþesgioðlu · Kürþad Tüzmen · Nimet Çubukçu · Mehmet Þimþek · Mustafa Sait Yazýcýoðlu
Adalet Bakaný: Mehmet Ali Þahin · Milli Savunma Bakaný: Mehmet Vecdi Gönül · Ýçiþleri Bakaný: Beþir Atalay · Dýþiþleri Bakaný: Ali Babacan · Maliye Bakaný: Kemal Unakýtan · Milli Eðitim Bakaný: Hüseyin Çelik · Bayýndýrlýk ve Ýskan Bakaný: Faruk Nafiz Özak · Saðlýk Bakaný: Recep Akdað · Ulaþtýrma Bakaný: Binali Yýldýrým · Tarým ve Köy Ýþleri Bakaný: Mehmet Mehdi Eker · Çalýþma ve Sosyal Güvenlik Bakaný: Faruk Çelik · Sanayi ve Ticaret Bakaný: Mehmet Zafer Çaðlayan · Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakaný: Mehmet Hilmi Güler · Kültür ve Turizm Bakaný: Ertuðrul Günay · Çevre ve Orman Bakaný: Veysel Eroðlu
Ýstanbul Belediye Baþkanlarý
Osmanlý Dönemi
Pepe Salih Paþa | Hacý Hüsam Efendi | Osman Raþid Paþa | Hüseyin Bey | Hacý Ahmed Efendi | Hüseyin Bey | Server Paþa | Haydar Efendi | Ali Rýza Bey | Besim Bey | Ali Paþa | Hekim Ýsmail Paþa | Fevzi Bey | Hekim Ýsmail Paþa | Ali Kabuli Paþa | Cenanizade Mehmed Kadri Paþa | Halet Paþa | Refik Ali Rýza Bey | Cenanizade Mehmed Kadri Paþa | Galib Paþa | Ahmet Rasim Paþa | Cemil Topuzlu | Ýsmail Canbulat
27 Mayýs 1960 Öncesi (Valiler)
Ali Haydar Yuluð | Emin Erkul | Muhittin Üstündað | Lütfi Kýrdar | Fahrettin Kerim Gökay | Kemal Hadýmlý | Mehmet Mümtaz Tarhan | Ethem Yetkiner | Kemal Aygün |
27 Mayýs 1960 Sonrasý
Refik Tulga | Þefik Erensü | Refik Tulga | Turan Ertuð | Kadri Ýlkay | Kamuran Görgün | Niyazi Aký | Mustafa Necdet Uður | Haþim Ýþcan | Faruk Ilgaz | Fahri Atabey | Ahmet Ýsvan | Aytekin Kotil | Ýsmet Hakký Akansel | Ecmel Kutay | Abdullah Týrtýl | Bedrettin Dalan | Nurettin Sözen | Recep Tayyip Erdoðan | Ali Müfit Gürtuna | Kadir Topbaþ
| | Yunus Emre
|  | Yunus Emre
Türk halk þairlerinin tartýþmasýz öncüsü olan ve Türk'ün Ýslam'a bakýþýný Türk dilinin tüm sadelik ve güzelliðiyle ortaya koyan Yunus Emre, sevgiyi felsefe haline getirmiþ örnek bir insandýr. Yaklaþýk 700 yýldýr Türk milleti tarafýndan dilden dile aktarýlmýþ, türkü ve ilahilere söz olmuþ, yer yer atasözü misali dilden dile dolaþmýþ mýsralarýyla Yunus Emre, Türk kültür ve medeniyetinin oluþumuna büyük katkýlar saðlamýþ bir gönül adamýdýr. Bazý kaynaklarda Anadolu'ya gelen Türk boylarýndan birine baðlý olup, 1238 dolaylarýnda doðduðu rivayet edilirse de bu kesin deðildir; týpký 1320 dolaylarýnda Eskiþehir'de öldüðü yolundaki rivayetlerde olduðu gibi. Batý Anadolu'nun birkaç yöresinde "Yunus Emre" adýný taþýyan ve onunla ilgili görüldüðünden "makam" adý verilen yer vardýr. Bir garip öldü diyeler Üç gün sonra duyalar Soðuk su ile yuyalar Þöyle garip bencileyin diyen Yunus, belki de doðduðu ve yaþadýðý topraklardan çok uzaklarda bu dünyadan göçüp gittiðini anlatmak istemektedir. Türkiye'nin pek çok yerinde Yunus Emre'nin mezarý olduðu iddia edilen pek çok mezar ve türbe vardýr. Bunlardan baþlýcalarý þöyle sýralanabilir: Eskiþehir'in Mihalýççýk ilçesine baðlý Sarýköy; Karaman'da Yunus Emre Camii avlusu; Bursa; Kula ile Salihli arasýnda Emre Sultan köyü; Erzurum, Duzcu köyü; Isparta'nýn Keçiborlu ilçesi civarý; Aksaray; Afyon'un Sandýklý ilçesi; Ordu'nun Ünye ilçesi; Sivas yakýnýnda bir yol üstü. Görüldüðü gibi sayý ve iddia hayli kabarýktýr. Bazý belgeler, Yunus Emre'nin asýl mezarýnýn Karaman veya Sarýköy'de olduðuna iþaret etmektedir. Nitekim, 1970'li yýllarýn baþýnda Sarýköy'deki mezarýn Yunus'a ait olduðuna kesin gözüyle bakýlarak bu köye Yunus Emre adý verildi ve oradaki bir bahçe içine anýt dikildi. 1980'li yýllarda ise, 1350'de yapýlmýþ olan Karaman'daki Yunus Emre Camii'nin yanýndaki mezarýn onun gerçek mezarý olduðu iddia edildi. Aslýnda bu durum, Yunus Emre'nin Türkler tarafýndan ne kadar sevildiði ve benimsendiðinin çarpýcý bir örneðidir. Gerçekten de halktan biri olan Yunus Emre, halkýn deðer, duygu ve düþüncelerini dile getiriþi itibariyle tarihimizin en halkla barýþýk aydýnlarýndan biri olma özelliðine sahiptir. Türk tasavvufunun dilde ve þiirde kurucusu olan Yunus Emre'nin þiirlerinde ahlak, hikmet, din, aþk gibi konularýn hemen hepsi tasavvuftan çýkar ve tasavvuf görüþü çerçevesinde bir yere oturtulur. Mýsralarýnda didaktik ahlak telkinlerinde bulunan Yunus Emre, "gönül kýrmamak" konusuna ayrý bir önem verir ve "üstün bir deðer" olarak þiirlerinde bu konuyu özenle iþler. Bu arada Yunus Emre'yi öne çýkaran bir baþka önemli özelliði de, þiirlerinde iþlediði konularý ve telkinleri bizzat kendi hayatýnda uygulamasýdýr. "Din tamam olunca doðar muhabbet" diyen Yunus, Ýslam'ýn sabýr, kanaat, hoþgörürlük, cömertlik, iyilik, fazilet deðerlerini benimsemeyi telkin eder. Yunus'un sanat anlayýþý, dini ve milli deðerleri baðdaþtýrdýðý mýsralarýnda kendini gösterir; millileþen tasavvufa, Türkçe'nin en güzel ve en güçlü özelliklerini kullanarak tercüman olur. Gerçekten de 11,12 ve 13. asýrlarda Türkistan ve Anadolu Türkleri arasýnda çok yayýlan tasavvufun Türk þairleri arasýnda iki büyük sözcüsü vardýr: Türkistan'da Ahmet Yesevi, Anadolu'da Yunus Emre... Yunus Emre'nin tasavvuf anlayýþýnda derviþlik olgunluktur, aþktýr; Allah katýnda kabul görmektir; nefsini yenmek, iradeyi eritmektir; kavgaya, nifaka, gösteriþe, hamlýða, riyaya, düþmanlýða, þekilciliðe karþý çýkmaktýr. Yunus Emre ayný zamanda bütün insanlýða hitap eden büyük þairlerdendir. Bu anlamda Mevlana'nýn bir benzeridir. O'nun Mevlana kadar çok tanýnmayýþý ise, bir yandan kullandýðý dil olan Türkçe'nin Batý'da Farsça kadar bilinmemesi, öte yandan da Türk aydýnlarýnýn O'nu ihmal etmesindendir. Yunus'taki insanlýk sevgisi, neredeyse kendisiyle özdeþleþmiþ "sevgi felsefesi"nin bir parçasý ve hatta sonucudur. Nitekim Yunus'un insan sevgisini ilahi sevgi ile nasýl baðdaþtýrdýðýný gösteren en çarpýcý mýsralarýndan birisi "Yaradýlaný hoþ gör / Yaradan'dan ötürü"dür. Yunus Emre'ye göre insanlar, din, mezhep, ýrk, millet, renk, mevki, sýnýf farký gözetilmeksizin sevilmeyi hak etmektedirler. Madem ki insanoðlu ruh yönüyle Allah'tan gelmektedir; öyleyse insanlar hiçbir þekilde birbirlerinden bu anlamda ayrýlamazlar. Yaþadýðý çaðýn gerçekleri göz önünde bulundurulduðunda Yunus'un bir baþka önemli tarafý ortaya çýkar: Yunus Emre, hükümetsizlik içinde çalkalanan ve Moðol istilalarý ile mahvolan Anadolu topraklarýnda ortaya çýkan sapýk batýnî cereyanlarýn hiçbirine kapýlmadýðý gibi, bu akýmlarýn Türklerin bütünlüðüne zarar vermesi tehlikesi karþýsýnda da engelleyici bir rol üstlenmiþtir. Bu bakýmdan bakýldýðýnda Yunus Emre, hem Türk þiirinin kurucusu, hem de milli birliðin önemli tutkallarýndan biridir. Yunus Emre, kelimenin tam anlamýyla "milli bir sanatçý"dýr. Týpký, Nasrettin Hoca, Köroðlu, Dadaloðlu veya Karacaoðlan gibi... Yunus Emre'nin þiirlerinde en fazla iþlenmiþ temalar; Ýlahi aþk, Din, Ahlak, Gurbet, Tabiat, Ölüm ve faniliktir.
- Yunus Emre VCD'si için týklayýnýz |
|