Anayasa Mahkemesi, 1960 darbesinden sonra 1961 Anayasası'yla kurulmuştur. Amacı Anayasa'da yazılı temel hak ve özgürlükleri korumak ve TBMM'nin yapabileceği yanlışları engellemektir. Anayasa Yargısı, bazı değişikliklerle birlikte 1982 Anayasası'nca da korunmuştur. Bugünkü Anayasa Mahkemesi başkanı, eski başkanvekili Haşim Kılıç'tır.

1961 Anayasası, 1924 Anayasası'nın sadece meclis eliyle kullanılan "Ulusal Egemenlik" yerine Demokratik rejim için gerekli olan Kuvvetler Ayrılığı anlayışını kabul etmiştir. Bu anlayış, 1982 Anayasası'nca da benimsenmiştir. 1961 Anayasası'nın 4. maddesine göre "Egemenlik Kayıtsız Şartsız Milletindir". Maddenin bu ilk fıkrası, 1924 Anayasası'nın 3. maddesinden olduğu gibi alınmıştır. Ancak, 1961 ve 1982 Anayasalarının egemenliğin nasıl kurulacağını gösteren tümceleri, 1924 Anayasası'ndan oldukça değişik bir içeriktedir:

Türk Anayasa tarihi yönünden ele alındığında bu kuralın temel amacının, Parlamentonun üstünlüğüne son vermek olduğu söylenebilir. Parlamentonun üstünlüğü 1924 Anayasası'nın en temel özelliği idi. İlk kez 1961 ve ondan sonra da 1982 Anayasası'nda benimsenen bu yeni ilkenin, yani egemenliğin Anayasa'nın koyduğu esaslara göre yetkili organlar tarafından kullanılmasının öngörülmesiyle birlikte Türkiye Büyük Millet Meclisi, ulus adına egemenliği kullanan tek organ olmaktan çıkmıştır.

1961 ve 1982 Anayasaları, egemenliğin kullanılmasında yargıya önemli yetkiler tanımışlardır. Özellikle, Anayasa Mahkemesi, Parlamentonun çıkardığı yasaların anayasaya uygunluğunu denetlemesi nedeniyle egemenliğin kullanılmasında önemli bir paya sahiptir. Çünkü, Anayasa Mahkemesi, Parlamentonun çıkardığı yasaların Anayasa'ya aykırı olup olmadığına karar verebilmektedir.

Anayasa Mahkemesi'nin, siyasal kurumların, özellikle Parlamentonun yetkilerini kötüye kullanması durumunda bir denge oluşturacağı ve bunu engelleyeceği düşünülmüştür.

• 1 Yapısı
• 2 İşleyiş
• 3 Görevleri
• 4 Bütçe
• 5 Notlar

Anayasa Mahkemesi 11 asıl, 4 yedek üyeden oluşur. Anayasa Mahkemesi'nin tüm üyelerini cumhurbaşkanı seçer.

Anaysa Mahkemesi, başkan ve 10 üye ile toplanır ve salt çoğunlukla karar verir. Anasaya değişiklikleri ve siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin kararlarda beşte üç oy çokluğu şarttır. Üyeler çekimser oy kullanamazlar. Yargılamanın aleniyeti ilkesi Anayasa Mahkemesi davalarında geçerli değildir.

• Anayasa değişikliklerinin usul, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve TBMM İçtüzüğü'nün hem usul hem de esas bakımından Anayasa'ya uygunluğunu denetlemek.
• Cumhurbaşkanını, Bakanlar Kurulu üyelerini, yüksek mahkemelerin başkan ve üyelerini, başsavcıları, Cumhuriyet başsavcıvekilini, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ile Sayıştay başkan ve üyelerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılamak.
• Siyasi partilerin kapatılması hakkındaki davalara bakmak.
• Milletvekillerinin yasama dokunulmazlıklarının kaldırılmasına veya üyeliklerinin düşürülmesine ilişkin TBMM kararlarının iptaline ilişkin talepleri karara bağlamak.
• Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başkanlık edecek üyeyi atamak.
• Siyasi partilerin mali denetimini yapmak.

2008 yılı bütçesi kapsamında Anayasa Mahkemesi'ne öngörülen ödeneğin 17 milyon 452 bin YTL olduğu açıklandı.[1]

Anayasa Mahkemesi, 1960 darbesinden sonra 1961 Anayasası'yla kurulmuştur. Amacı Anayasa'da yazılı temel hak ve özgürlükleri korumak ve TBMM'nin yapabileceği yanlışları engellemektir. Anayasa Yargısı, bazı değişikliklerle birlikte 1982 Anayasası'nca da korunmuştur. Bugünkü Anayasa Mahkemesi başkanı, eski başkanvekili Haşim Kılıç'tır.

1961 Anayasası, 1924 Anayasası'nın sadece meclis eliyle kullanılan "Ulusal Egemenlik" yerine Demokratik rejim için gerekli olan Kuvvetler Ayrılığı anlayışını kabul etmiştir. Bu anlayış, 1982 Anayasası'nca da benimsenmiştir. 1961 Anayasası'nın 4. maddesine göre "Egemenlik Kayıtsız Şartsız Milletindir". Maddenin bu ilk fıkrası, 1924 Anayasası'nın 3. maddesinden olduğu gibi alınmıştır. Ancak, 1961 ve 1982 Anayasalarının egemenliğin nasıl kurulacağını gösteren tümceleri, 1924 Anayasası'ndan oldukça değişik bir içeriktedir:

Türk Anayasa tarihi yönünden ele alındığında bu kuralın temel amacının, Parlamentonun üstünlüğüne son vermek olduğu söylenebilir. Parlamentonun üstünlüğü 1924 Anayasası'nın en temel özelliği idi. İlk kez 1961 ve ondan sonra da 1982 Anayasası'nda benimsenen bu yeni ilkenin, yani egemenliğin Anayasa'nın koyduğu esaslara göre yetkili organlar tarafından kullanılmasının öngörülmesiyle birlikte Türkiye Büyük Millet Meclisi, ulus adına egemenliği kullanan tek organ olmaktan çıkmıştır.

1961 ve 1982 Anayasaları, egemenliğin kullanılmasında yargıya önemli yetkiler tanımışlardır. Özellikle, Anayasa Mahkemesi, Parlamentonun çıkardığı yasaların anayasaya uygunluğunu denetlemesi nedeniyle egemenliğin kullanılmasında önemli bir paya sahiptir. Çünkü, Anayasa Mahkemesi, Parlamentonun çıkardığı yasaların Anayasa'ya aykırı olup olmadığına karar verebilmektedir.

Anayasa Mahkemesi'nin, siyasal kurumların, özellikle Parlamentonun yetkilerini kötüye kullanması durumunda bir denge oluşturacağı ve bunu engelleyeceği düşünülmüştür.

• 1 Yapısı
• 2 İşleyiş
• 3 Görevleri
• 4 Bütçe
• 5 Notlar

Anayasa Mahkemesi 11 asıl, 4 yedek üyeden oluşur. Anayasa Mahkemesi'nin tüm üyelerini cumhurbaşkanı seçer.

Anaysa Mahkemesi, başkan ve 10 üye ile toplanır ve salt çoğunlukla karar verir. Anasaya değişiklikleri ve siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin kararlarda beşte üç oy çokluğu şarttır. Üyeler çekimser oy kullanamazlar. Yargılamanın aleniyeti ilkesi Anayasa Mahkemesi davalarında geçerli değildir.

• Anayasa değişikliklerinin usul, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve TBMM İçtüzüğü'nün hem usul hem de esas bakımından Anayasa'ya uygunluğunu denetlemek.
• Cumhurbaşkanını, Bakanlar Kurulu üyelerini, yüksek mahkemelerin başkan ve üyelerini, başsavcıları, Cumhuriyet başsavcıvekilini, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ile Sayıştay başkan ve üyelerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılamak.
• Siyasi partilerin kapatılması hakkındaki davalara bakmak.
• Milletvekillerinin yasama dokunulmazlıklarının kaldırılmasına veya üyeliklerinin düşürülmesine ilişkin TBMM kararlarının iptaline ilişkin talepleri karara bağlamak.
• Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başkanlık edecek üyeyi atamak.
• Siyasi partilerin mali denetimini yapmak.

2008 yılı bütçesi kapsamında Anayasa Mahkemesi'ne öngörülen ödeneğin 17 milyon 452 bin YTL olduğu açıklandı.[1]

Doğum

Köksal Toptan (d. 1943 Rize, Türkiye), Türk siyasetçi ve devlet adamı.

Talat Fehmi Toptan ve Saadet Toptan'ın çocukları olarak 1943'te Rize'de dünyaya geldi. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun olduktan sonra serbest avukat olarak çalıştı. Yedek askeri hakimlik, Zonguldak Belediye Meclis üyeliği, Türkiyem Vakfı yönetim kurulu başkanlığı görevlerinde bulundu. - 5., 17. (Ara Seçim), 18., 22. ve 23. dönem Zonguldak, 19. ve 20. dönem Bartın milletvekili olarak TBMM'de yer aldı. Bu sıralarda Devlet Bakanı, Milli Eğitim ve Kültür Bakanı olarak hükümetlerde bulundu. TBMM Adalet Komisyonu'nda başkan olarak görev aldı. TBMM 23. dönem milletvekilliği seçimlerinde Ak Parti'den Zonguldak milletvekili olarak seçildi. TBMM meclis başkanlığı görevi için 9 Ağustos 2007 tarihinde yapılan 1. tur oylamada 450 oy alarak TBMM meclis başkanı oldu. Köksal Toptan, evli ve 3 çocuk babasıdır.

• Köksal Toptan resmi internet sitesi

Mustafa Kemal Atatürk · Ali Fethi Okyar · Kazım Özalp · Abdülhalik Renda · Kazım Karabekir · Ali Fuat Cebesoy · Şükrü Saraçoğlu · Refik Koraltan · Fuat Sirmen · Ferruh Bozbeyli · Sabit Osman Avcı · Kemal Güven · Cahit Karakaş · Necmettin Karaduman · Yıldırım Akbulut · Kaya Erdem · Hüsamettin Cindoruk · İsmet Sezgin · Mustafa Kalemli · Hikmet Çetin · Yıldırım Akbulut · Ömer İzgi · Bülent Arınç · Köksal Toptan

Rıza Nur · Hamdullah Suphi Tanrıöver · Mehmet Vehbi Bolak · İsmail Safa Özler · Hüseyin Vasıf Çınar · Şükrü Saraçoğlu · Mustafa Necati Uğural · İsmet İnönü · Recep Peker · Cemal Hüsnü Taray · Refik Saydam · Esat Sagay · Reşit Galip · Yusuf Hikmet Bayur · Zeynel Abidin Özmen · Saffet Arıkan · Hasan Âli Yücel · Reşat Şemsettin Sirer · Hasan Tahsin Banguoğlu · Hüseyin Avni Başman · Nuri Özsan · Ahmet Tevfik İleri · Rıfkı Salim Burçak · Hüseyin Celal Yardımcı · Ahmet Özel · Mehmet Atıf Benderlioğlu · Fehmi Yavuz · Bedrettin Tuncel · Turhan Feyzioğlu · Ahmet Tahtakılıç · Mehmet Hilmi İncesulu · Şevket Raşit Hatipoğlu · İbrahim Öktem · Nevzat Cihat Bilgehan · Orhan Dengiz · Mehmet İlhami Ertem · Orhan Oğuz · Şinasi Orel · İsmail Hakkı Arar · Sabahattin Özbek · Mustafa Üstündağ · Safa Reisoğlu · Ali Naili Erdem · Nahit Menteşe · Mustafa Necdet Uğur · Orhan Cemal Fersoy · Hasan Sağlam · Vehbi Dinçerler · Metin Emiroğlu · Hasan Celal Güzel · Avni Akyol · Köksal Toptan · Nevzat Ayaz · Turhan Tayan · Mehmet Sağlam · Hikmet Uluğbay · Metin Bostancıoğlu · Necdet Tekin · Erkan Mumcu · Hüseyin Çelik

Başbakan: Süleyman Demirel
Devlet Bakanı: Ahmet Karahan · Köksal Toptan · Ekrem Ceyhun · Metin Musaoğlu · Muhammet Kelleci · Orhan Eren
Gençlik ve Spor Bakanı: Talat Asal · Gümrük ve Tekel Bakanı: Ahmet Çakmak · Adalet Bakanı: Ömer Ucuzal · Milli Savunma Bakanı: Ahmet İhsan Birincioğlu · İçişleri Bakanı: Orhan Eren · Mustafa Gülcügil · Dışişleri Bakanı: Hayrettin Erkmen · Maliye Bakanı: İsmet Sezgin · Milli Eğitim Bakanı: Orhan Cemal Fersoy · İmar ve İskan Bakanı: Turgut Toker · Bayındırlık Bakanı: Mehmet Selahattin Kılıç · Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı : Ali Münif İslamoğlu · Ulaştırma Bakanı: Hüseyin Özalp · Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı: Cemal Külahlı · Köyişleri ve Kooperatifler Bakanı: Ahmet Karayiğit · Çalışma Bakanı: Hüseyin Cahit Erdemir · Sosyal Güvenlik Bakanı: Sümer Oral · Ticaret Bakanı: Halil Başol · Sanayi ve Teknoloji Bakanı: Nuri Kemal Bayar · Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı: Ahmet Esat Kıratlıoğlu · Kültür Bakanı: Tevfik Koraltan · Turizm ve Tanıtma Bakanı: Barlas Kuntay · Orman Bakanı: Hasan Ekinci

Başbakan: Süleyman Demirel
Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı: Erdal İnönü
Devlet Bakanı: Ömer Barutçu · Cavit Çağlar · Erman Şahin · Tansu Çiller · Mehmet Kahraman · Orhan Sefa Kilercioğlu · Güler İleri · Gökberk Ergenekon · Ekrem Ceyhun · Mehmet Ali Yılmaz · Mehmet Batallı · Sümer Oral · Akın Gönen · Türkan Akyol · Şerif Ercan · İbrahim Tez
Adalet Bakanı: Mehmet Seyfi Oktay · Milli Savunma Bakanı: Nevzat Ayaz · İçişleri Bakanı: İsmet Sezgin · Dışişleri Bakanı: Hikmet Çetin · Maliye ve Gümrük Bakanı: Sümer Oral · Milli Eğitim Bakanı: Köksal Toptan · Bayındırlık ve İskan Bakanı: Onur Kumbaracıbaşı · Sağlık Bakanı : Yıldırım Aktuna · Ulaştırma Bakanı: Yaşar Topçu · Tarım ve Köy İşleri Bakanı: Necmettin Cevheri · Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı: Mehmet Moğultay · Sanayi ve Ticaret Bakanı: Tahir Köse · Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı: Ersin Faralyalı · Kültür Bakanı: Fikri Sağlar · Turizm Bakanı: Abdülkadir Ateş · Çevre Bakanı: Doğancan Akyürek · Orman Bakanı: Vefa Tanır ·

Başbakan: Tansu Çiller
Devlet Bakanı: Ömer Barutçu · Cavit Çağlar · Mehmet Selim Ensarioğlu · Ali Münif İslamoğlu · Refaiddin Şahin · Mehmet Batallı · Necmettin Cevheri · Aykon Doğan · Baki Tuğ · Işılay Saygın · Ahmet Esat Kıratlıoğlu · Ayvaz Gökdemir
Adalet Bakanı: Bekir Sami Daçe · Milli Savunma Bakanı: Vefa Tanır · İçişleri Bakanı: Nahit Menteşe · Dışişleri Bakanı: Ali Coşkun Kırca · Maliye ve Gümrük Bakanı: İsmet Attila · Milli Eğitim Bakanı: Turhan Tayan · Bayındırlık ve İskan Bakanı: Tunç Bilget · Sağlık Bakanı : Doğan Baran · Ulaştırma Bakanı: Ali Şevki Erek · Tarım ve Köy İşleri Bakanı: Nafiz Kurt · Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı: Ateş Amiklioğlu · Sanayi ve Ticaret Bakanı: Abdülbaki Ataç · Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı: Şinasi Altıner · Kültür Bakanı: Köksal Toptan · Turizm Bakanı: Bilal Güngör · Çevre Bakanı: Hamdi Üçpınarlar · Orman Bakanı: Hasan Ekinci ·